Wandelen aan het einde van Wales: Het Pembrokeshire Coast Path – kliffen, zeehonden en de stilte van het westen
Er zijn kusten die je verbazen. En dan zijn er kusten die je stilzetten. Het Pembrokeshire Coast Path behoort tot de tweede categorie. Dit pad langs de westkust van Wales is geen wandelroute die je afwerkt – het is er een die je ondergaat. Waar de South West Coast Path in Engeland breed en bekend is, heeft het Pembrokeshire Coast Path wandelen iets anders: een ruwe, bijna ongetemde authenticiteit die voelt alsof de wereld hier nog niet helemaal is aangekomen.
In 299 kilometer volgt het pad de kustlijn van het Pembrokeshire Coast National Park – het enige nationale park in Groot-Brittannië dat vrijwel volledig uit kust bestaat. Je wandelt langs kliffen van donker precambrium gesteente, daalt af naar baaien van wit kwartsitzand zo wit als in de tropen, passeert middeleeuwse kapelletjes aan de rand van de zee en kijkt toe hoe bruinvissen traag door de baai glijden. Op sommige ochtenden hangt er een mist over de heide die naar veen en zout ruikt, en hoor je alleen de wind en het gekrijs van zeemeeuwen.
Pembrokeshire is ook het Wales van de Kelten, van heiligenroutes en van een taal die je nergens anders hoort. Walisische plaatsnamen slingeren langs de wegwijzers, locals spreken elkaar aan in het Welsh, en de pub in het dorpje voelt als een verlengstuk van de gemeenschap – niet als een toeristisch decor. Dat maakt dit pad tot iets bijzonders in de serie van vijf Britse kustroutes: het is het meest intieme, het meest stille, en misschien wel het meest onvergetelijke van allemaal.
In dit artikel lees je wat het Pembrokeshire Coast Path te bieden heeft, hoe je de route aanpakt, waar je duurzaam overnacht, wat je onderweg eet en of het pad ook met kinderen te wandelen is.
Wat is het Pembrokeshire Coast Path?
Het Pembrokeshire Coast Path werd in 1970 geopend als een van de eerste officieel aangewezen nationale wandelpaden van Wales. Het loopt van St Dogmaels in het noorden naar Amroth in het zuiden, langs de volledige westkust van Wales. Het pad maakt deel uit van het Wales Coast Path – dat de volledige kustlijn van Wales verbindt – maar het Pembrokeshiredeel is verreweg het meest spectaculaire gedeelte.
Met 299 kilometer en een cumulatief hoogteverschil van circa 10.000 meter is het pad aanzienlijk korter dan de South West Coast Path, maar zeker niet eenvoudiger. De kustlijn is grillig en veeleisend, de kliffen zijn steil en het terrein varieert van zacht graspad tot rotsig en glibberig klifpad na regen. De meeste wandelaars doen het volledige pad in veertien tot zestien dagen.
Het Pembrokeshire Coast Path is geliefd bij wandelaars die:
- Van ongerepte, wilde kustnatuur houden die nog niet is ontdekt door massa’s toeristen
- Geïnteresseerd zijn in Keltische geschiedenis, heiligenroutes en middeleeuwse kustkapellen
- Zeehonden, bruinvissen en zeevogels in het wild willen spotten
- Houden van de authenticiteit van kleine Walisische gemeenschappen
- Bewust reizen en overnachten in kleinschalige, lokale accommodaties
- Op zoek zijn naar rust, stilte en een landschap dat niet op een ansichtkaart past
Het pad is gemarkeerd met het gele acornlogo van de nationale wandelpaden van Wales en Engeland, aangevuld met de Walisische draak op de bordjes van het Wales Coast Path.
De etappes: van St Dogmaels tot Amroth
De route wordt traditioneel van noord naar zuid gelopen – van St Dogmaels naar Amroth – waardoor je met de meest dramatische klifgedeelten begint en het pad afsluit op de zachtere, groene zuidkust. Hieronder een overzicht van de vijf grote secties, elk met hun eigen karakter.
1. De start: hoogste kliffen en grote stilte (St Dogmaels – Fishguard, ca. 74 km 3-4 dagen)
Het pad begint bij St Dogmaels, een klein dorpje bij Cardigan, waar een bordje en een pub het startpunt markeren. Vanaf het eerste moment is duidelijk dat dit geen gewone wandelroute is. De kliffen bij Cemaes Head en Pen yr Afr zijn de hoogste van het hele pad – ruim 170 meter loodrecht boven zee – en op heldere dagen zie je de contouren van Ierland en het Isle of Man.
Dit eerste deel is het meest afgelegen en het meest indrukwekkend van de hele route. Weinig mensen, veel wind, en een kustlijn die het gevoel geeft dat je aan het einde van Europa loopt.
Fishguard, het eerste echte tussenpunt, is een tweeledig stadje: de bovenstad met een marktplein en goede pubs, en Lower Fishguard, een sprookjesachtig haventje dat in 1971 dienstdeed als filmset voor de verfilming van Dylan Thomas’ Under Milk Wood. De pub waar de lokale bevolking in 1797 de laatste invasie van Groot-Brittannië versloeg, staat er nog steeds.
2. De noordkust: wilde kliffen en zeehondenbaaien (Fishguard – St Davids, ca. 60 km)
Zuid van Fishguard verandert het karakter van het pad weliswaar iets, maar blijft het ruig en indrukwekkend. Het Strumble Head vuurtoren-schiereiland is een van de mooiste punten van de hele route: een witte vuurtoren op een rotskopje, omringd door brullende zee, met haast zeker bruinvissen in het water beneden.
Dit deel van de kust is ook een van de beste plekken in Wales om zeehonden te spotten – met name in het najaar, als de grijze zeehonden hun jongen werpen in de beschutte baaien. Het pad voert je steeds dichter naar St Davids toe, waarvan je de kathedraal pas ziet als je er bijna bent.
3. St Brides Bay: het hart van Pembrokeshire (St Davids – Marloes, ca. 60 km)
St Davids is het absolute hart van de route. Plan er minimaal één rustdag. De kathedraal – gebouwd op de plek waar de beschermheilige van Wales begraven ligt – is een van de meest ontroerende religieuze gebouwen van de Britse eilanden. De bisschoppelijke ruïnes, de kleine winkels en de cafés van het stadje zijn op zichzelf al een bedevaart waard.
Ten zuiden van St Davids opent zich St Brides Bay: een grote, open baai omringd door kliffen, met een reeks van perfect witte zandstranden die nauwelijks per auto bereikbaar zijn. Het schiereiland St Ann’s Head biedt uitzichten die bij helder weer tot de kust van Ierland reiken. Marloes Sands is een van de mooiste en meest verlaten stranden van Wales – een perfecte afsluiting van dit gedeelte.
Dit is het gedeelte dat de meeste wandelaars het meest bijblijft.
4. Pembroke en de Daugleddau: geschiedenis en estuaria (Marloes – Pembroke, ca. 50 km)
Rondom Pembroke verandert het landschap. Het indrukwekkende Pembroke Castle – geboorteplaats van Hendrik VII – domineert de horizon, en het pad voert je langs de brede estuaria van de Daugleddau, een stelsel van getijdengeulen dat diep het binnenland in trekt.
Bij Angle daalt het pad af van de echte klifpaden, met uitzichten over de Milford Haven waterway – een van de drukste oliehavens van Europa, een opvallend industrieel contrast met de wilde natuur eromheen. De schoonheid zit hier in de tegenstelling.
Dit deel is rustiger en minder spectaculair dan de rest van het pad, maar heeft zijn eigen schoonheid in de brede riviermonding, de vergeten havenstadjes en de middeleeuwse kerken.
5. De zuidkust: zachte finish, grote beloftes ingelost (Pembroke – Amroth, ca. 55 km)
De zuidkust van Pembrokeshire is zachter en groener dan de rest – een rustgevende afsluiting na de ruige noordkust. Stackpole Estate is een nationaal park-in-het-nationaal-park met lily ponds, een prachtig strand bij Barafundle Bay en rotsige klifpaden boven kolkende zee. Barafundle Bay is een van de mooiste stranden van Wales – geen weg naartoe, geen parkeerplaats, alleen te bereiken te voet. Dat maakt het extra bijzonder.
Tenby, een van de laatste grote plaatsen op de route, is een juweel: pastelkleurige huisjes, een middeleeuwse stadsmuur en een haven waar de veerboot naar Caldey Island vertrekt. Caldey Island is een korte omweg waard: op dit stille eiland woont een gemeenschap van Cistercienzer monniken die lavendelparfum en chocolade maken. De sfeer is tijdloos.
Het pad eindigt bij Amroth, een klein badplaatsje met een kiezelstrand en een pub die al decennialang de finishlijn is voor duizenden wandelaars. De beloning voor wie hier aankomt? Het gevoel dat je iets hebt gedaan wat de meeste mensen nooit zullen doen. En de zekerheid dat je zo snel mogelijk terug wilt.
Duurzaam overnachten onderweg
Pembrokeshire heeft een rijke traditie van kleinschalige gastvrijheid. De meeste accommodaties zijn familiebedrijven die al generaties lang wandelaars ontvangen – en dat merk je in de warmte van de ontvangst.
B&B’s en guesthouses
De Walisische B&B is vergelijkbaar met zijn Engelse tegenhanger – maar met eigen karakter. Verwacht ontbijten met lokale worst, zelfgebakken cake bij aankomst en gastheren die precies weten waar de zeehonden zitten. Enkele aanraders:
- Yr Hen Felin, St Davids – oud molenhuis, biologisch ontbijt, op loopafstand van de kathedraal
- Cnwc y Llwyn, Newport Pembs – kleinschalig, duurzaam, midden in het nationale park
- The Old Sailors, Pwllgwaelod – voormalige pub omgebouwd tot B&B direct aan zee
- Twr y Felin Hotel, St Davids – een windmolen omgebouwd tot boetiekhotel met kunst aan de muren
Hostels en bunkhouses
YHA heeft een aantal uitstekend gelegen hostels langs het pad, waaronder Pwll Deri – een van de meest spectaculair gelegen jeugdherbergen van Wales, op een klif met uitzicht over de Ierse Zee. Manorbier YHA en Poppit Sands YHA zijn populair bij solo-wandelaars en kleine groepen. De sfeer is informeel en de gemeenschappelijke ruimtes zijn de plek waar je de beste tips voor de volgende dag oppikt.
Kamperen
Pembrokeshire heeft tientallen kleine campings die specifiek op wandelaars zijn gericht. Caerfai Bay Campsite bij St Davids ligt direct boven een van de mooiste baaien van het pad. Trellyn Woodland Camping bij Abercastle is klein, duurzaam en omringd door bos. Wild kamperen is ook hier formeel niet toegestaan zonder toestemming – maar de kleine campings zijn zo mooi gelegen dat je dat niet zult missen.
Eten onderweg: zeewier, cawl en Welsh rarebit
De keuken van Pembrokeshire is bescheiden maar authentiek, gedreven door wat het land en de zee opleveren. Voor vegetariërs is er meer te vinden dan je misschien verwacht in dit rurale gebied – al vergt het soms wat zoeken buiten de grotere plaatsen.
De Walisische keuken
Cawl is het nationale gerecht van Wales: een stevige stoofpot van lam, prei en wortelgroenten, ideaal na een lange dag in de wind. Welsh rarebit – een verfijnde versie van kaas op toast, gemaakt met Welsh cheddar, mosterd en bier – is de perfecte lunch. Laverbread, gemaakt van zeewier dat langs de Walisische kust wordt geraapt, is een lokale specialiteit die je nergens anders vindt: zwart, pasteus en verrassend lekker gebakken met spek of havermout bij het ontbijt.
Vegetarisch en vegan eten
St Davids is het beste adres voor vegetarisch eten langs het pad. The Sampler en Blas café serveren dagverse soepen, sandwiches met lokale kaas en seizoensgebonden gerechten. In Newport Pembs is The Golden Lion pub een betrouwbare keuze met goede vegetarische opties. Buiten de grotere plaatsen zijn de keuzes beperkter – neem een goede lunchproviant mee op de langere, afgelegen etappes.
Verse vis en zeevruchten
In Tenby, Fishguard en St Davids zijn verse krab, kreeft en makreel direct van de boot te koop. The Shed in Porthgain – een voormalig industrieel haventje op de noordkust – is een legendarisch visrestaurant in een oude scheepsloods. Boek van tevoren.
Walisisch bier en whisky
Pembrokeshire heeft een groeiende craft brewery scene. Tenby Brewery en Bluestone Brewing Co. in de Preseli Hills produceren uitstekende lokale bieren. En voor wie iets sterkers wil: Penderyn, de bekendste Walisische whisky, is in de meeste pubs verkrijgbaar. Een kleine slok na een koude dag op de kliffen is zelden een slecht idee.
Moeilijkheidsgraad en wandelen met kinderen
Hoe zwaar is het pad?
Het Pembrokeshire Coast Path is fysiek veeleisend, maar korter dan de South West Coast Path. De kliffen zijn steil, het terrein is vaak ongelijk en nat na regen, en sommige etappes in het noorden zijn echt zwaar – ook voor ervaren wandelaars. Wie het volledige pad wil lopen, plant veertien tot zestien dagen met een gemiddelde van 18 tot 22 kilometer per dag.
Voor etappewandelaars is het pad uitstekend op te delen. De zuidkust en de St Brides Bay-sectie zijn toegankelijker dan de noordkust. De Ordnance Survey Explorer OL36 en OL35 kaarten (schaal 1:25.000) zijn onmisbaar. De Pembrokeshire Coast Path Association website biedt een uitstekende etappeplanner met hoogteprofiel per dag.
Met kinderen op het Pembrokeshire Coast Path
Het pad is met kinderen absoluut te doen – mits je de juiste secties kiest en de etappes kort houdt. Pembrokeshire heeft bovendien een aantal troeven die specifiek voor kinderen geweldig zijn: zeehonden spotten, papegaaiduikers zien bij Skomer Island, schatten zoeken op het strand en de veerboot naar Caldey Island.
Praktische tips voor gezinswandelaars:
- Kies de zuidkust (Tenby – Stackpole) of de St Brides Bay sectie voor kindvriendelijkere paden
- Plan etappes van maximaal 10 kilometer met een strand of speelmogelijkheid onderweg
- De boottocht naar Skomer Island voor papegaaiduikers (mei-juli) is voor de meeste kinderen onvergetelijk
- Caldey Island per veerboot vanuit Tenby is een perfecte tussenstop met monniken, chocolade en zeehonden
- Barafundle Bay is alleen te voet bereikbaar – dat avontuurlijke gevoel maakt het voor kinderen extra speciaal
- Neem regenpak en stevige schoenen – Wales is nat, en dat hoort erbij
Pembrokeshire heeft ook een uitstekend aanbod van zelfcateringcottages voor gezinnen – ideaal als je een of meerdere basiskampen wilt en dagwandelingen maakt in plaats van door te trekken.
Praktische informatie
Het beste seizoen
Mei en juni zijn ideaal: de papegaaiduikers zitten op Skomer Island (ze vertrekken eind juli), de wilde bloemen staan in volle bloei op de kliftoppen – zee-aronskelk, zeekraal, roze thrift – en het pad is nog niet druk. September is de tweede beste maand: rustiger, zachter en perfect voor het spotten van grijze zeehonden met hun jongen. Juli en augustus zijn de drukste maanden maar ook het zekerst qua weer.
Hoe plan je de route?
De Pembrokeshire Coast National Park website (pembrokeshirecoast.wales) en de Pembrokeshire Coast Path Association (pembrokeshirecoast.org.uk) bieden gedetailleerde etappeplanners, accommodatiegidsen en actuele padinformatie. De National Trail app werkt goed voor navigatie. Boek accommodatie in het hoogseizoen ruim van tevoren.
Hoe kom je er?
St Dogmaels (startpunt) heeft geen eigen treinstation. Het dichtstbijzijnde station is Carmarthen, vanwaar je een bus neemt naar Cardigan — St Dogmaels ligt op de rand van Cardigan, op zo’n twintig minuten lopen of een korte busrit vandaan.De lijn 408 van Richards Bros rijdt tussen Cardigan en St Dogmaels.
Amroth (eindpunt) is het makkelijkst te bereiken via Tenby, dat een treinstation heeft op de lijn Swansea – Pembroke Dock.
Wales heeft een goed regionaal busnetwerk – de TrawsCymru en Richards Bros bussen rijden langs de meeste kustplaatsen.
voor informatie over tijden en projzen boek je op rail europe
Bagagevervoer
Celtic Coaster en Pembrokeshire Luggage Transfer vervoeren je grote rugzak van accommodatie tot accommodatie, zodat je met een lichte dagrugzak loopt. Dit is bijzonder aan te raden voor het zwaardere noordelijke deel van het pad.
Tot slot: waarom het Pembrokeshire Coast Path?
In een serie van vijf Britse kustroutes is het Pembrokeshire Coast Path de meest intieme. Niet de langste, niet de bekendste – maar misschien wel de meest oprechte. Het is een pad dat je niet overweldigt met grandeur maar verrast met stille schoonheid: een zeehond die je vanuit het water aanstaart, de klanken van het Welsh in een kleine pub, de geur van heide en zout en regen samen, en het gevoel dat je hier bent op een plek die de wereld nog niet helemaal heeft gevonden.
Dat is precies waarom wandelaars die dit pad hebben gelopen er steeds over praten. Niet luid, maar met de rust van mensen die iets bijzonders hebben gezien.
Deze gids is onderdeel van een serie wandelingen in Groot Brittannië.
De andere routes zijn:
Hadrians wall path: lopen langs de rand van een wereldrijk
De west highland way: 154 kilometer door het hart van Schotland
coast to coast walk: Van de Ierse zee naar de Noordzee
het south west coast path: wandelen langs de rand van Engeland
Wil je in Duitsland wandelen kijk dan eerst op wandelen in Duitsland
